OTC là nơi khá hấp dẫn đối với các nhà đầu tư ưa thích sự mới lạ và mạo hiểm. Thị trường OTC đã xuất hiện khá lâu đời và có mặt tại nhiều quốc gia khác nhau trên khắp thế giới. Vậy thị trường OTC có ưu nhược điểm gì? Những rủi ro thường gặp khi đầu tư trong thị trường OTC là gì? Cùng Top Kinh Doanh tìm hiểu chi tiết dưới đây.
Nội dung chính:
Thị trường OTC là gì?
Thị trường OTC (tiếng Anh: Over the Country Market) hay thị trường phi tập trung là nơi diễn ra các hoạt động mua bán chứng khoán không hoạt động trên các sàn giao dịch tập trung như HNX hay HOSE. Nguyên tắc hoạt động của thị trường hoàn toàn dựa trên sự thỏa thuận về số lượng và giá cả của bên mua cũng như bên bán.
Cả hai bên gặp nhau thông qua các thiết bị Internet và thiết bị đầu cuối có khả năng kết nối thông qua nhiều nền tảng trung gian được các công ty chứng khoán cung cấp trên các điễn đàn, Website.
Thị trường OTC không sở hữu không gian giao dịch riêng biệt như nhiều văn phòng giao dịch thông thường khác nhưng vẫn có nhịp điệu hoạt động nhộn nhịp. Thị trường này mang lại nguồn lợi nhuận lớn hơn nhiều lần thị trường chứng khoán thông thường nhưng cũng đồng nghĩa với mức độ rủi ro cũng cao đáng kể.
Thị trường OTC là gì? Có nên giao dịch trên thị trường OTC
Ưu – Nhược điểm của thị trường OTC
1. Ưu điểm
Thị trường OTC hoạt động sôi nổi nhất là vào cuối tuần. Khác với các thị trường giao dịch chứng khoán tập trung khác chỉ giao dịch vào các ngày làm việc từ thứ 2 đến thứ 6.
Các sàn chứng khoán tập trung chỉ cho phép khách hàng mua các loại cổ phiếu của doanh nghiệp đã được niêm yết trên sàn chứng khoán thì Thị trường OTC cho phép họ làm được một lúc cả 2.
Với quy trình mua bán đơn giản và sự thỏa thuận giá dễ dàng giúp cho việc mua bán trên thị trường này được diễn ra nhanh hơn. Chỉ với một vài thao tác click chuột đơn giản, đã có thể thực hiện hoạt động mua bán trên thị trường này.
2. Nhược điểm
Mặc dù không cần giao dịch tại sàn chứng khoán hay trung tâm lưu ký chứng khoán nhưng vẫn cần một bên trung gian giúp thị trường OTC giao dịch. Đối tác trung gian là người tạo sân chơi cho các nhà đầu tư nên sẽ thu phí giao dịch, mức phí này khá cao so với phí giao dịch trên các sàn chứng khoán tập trung.
Giá cả của thị trường OTC không bị tác động nhiều bởi thực tế thị trường mà ảnh hưởng bởi sức mua bán nội bộ trên các sàn OTC. Chính vì vậy, giá cả biến động liên tục bởi lượng người mua và bán thay đổi đột biến, cũng có lúc chẳng có ai.
Rủi ro thường gặp khi giao dịch OTC
1. Rủi ro đến từ chủ thể phát hành
Thông tin trên thị trường OTC không được cập nhật một cách công khai và minh bạch như các thị trường chứng khoán tập trung. Nhiều doanh nghiệp khi phát hành cổ phiếu không công khai thông tin xấu về cổ phiếu của mình và luôn tung ra những thông tin tích cực để qua mắt dư luận.
Điều này gây ra nhiều rủi ro đến các nhà đầu tư khi không có đủ thông tin để lựa chọn đầu tư vào danh mục đó.
2. Rủi ro đến từ thị trường
Cũng giống nhiều thị trường chứng khoán thông thường, thị trường OTC cũng phải chịu sự tác động ít nhiều của sự biến động trên thị trường. Phần lớn các nhà đầu tư trên sàn OTC sẽ không cập nhật thông tin thường xuyên như thị trường chứng khoán tập trung. Bởi vì họ không có một kênh thông tin chính thức minh bạch mà chỉ là sự đánh giá chủ quan.
Chính điều này khiến thị trường OTC Việt Nam không tránh khỏi nhiều rủi ro.
3. Rủi ro lừa đảo
Thị trường OTC hoạt động hoàn toàn hợp pháp tại Việt Nam nhưng những quy định pháp lý vẫn chưa được ban hành một cách chặt chẽ. Nhiều doanh nghiệp luôn cố gắng khuếch đại con số thực trong các báo cáo tài chính khiến các nhà đầu tư dễ dàng bị sập bẫy.
Đây là một rủi ro tiềm ẩn trong thị trường OTC yêu cầu các nhà đầu tư cần biết cách tự vận dụng năng lực thẩm định của bản thân để đánh giá các danh mục đầu tư trên thị trường.
4. Rủi ro về tính thanh khoản
Đặc điểm của sàn giao dịch OTC là giao dịch tự do mua bán giữa hai cá nhân nên người bán và người mua phải tự tìm kiếm nhau. Phần lớn các giao dịch này đều phải nhờ đến sự hỗ trợ của các sàn OTC trung gian. Do đó khi mà thị trường xảy ra sự biến động giảm giá mạnh cũng rất khó để tìm được người có nhu cầu muốn mua mã cổ phiếu bạn đang nắm giữ.
Tuy nhiên, những cá nhân tham gia thị trường thông qua nhà môi giới thay vì sàn OTC sẽ giúp các nhà đầu tư kịp thời cắt lỗ – chốt lời bởi vì họ đầu tư bằng sự biến động giá cả chứ không thật sự sở hữu tài sản này.
Thị trường OTC ở Việt Nam 5 năm gần đây
Cũng như các nước đang phát triển trên thế giới, khi thị trường chứng khoán trên sàn giao dịch chính thức phát triển mạnh mẽ thì thị trường OTC cũng dần khẳng định vị thế của mình. Tuy nhiên, thật không dễ để có thể có được một thị trường OTC vận hành một cách hiệu quả và tích cực, mang lại môi trường đầu tư ổn định như Nasdaq (Mỹ). Trong thời gian đầu hình thành và hoạt động, thị trường OTC tại Việt Nam cũng bộc lộ những đặc điểm nổi bật. Cụ thể:
1. Tồn tại nhưng chưa chính thức
Tính đến tháng 6 năm 2005, cả nước có gần 2000 doanh nghiệp nhà nước cổ phần hoá và trên 3000 công ty cổ phần. Tổng vốn điều lệ của các công ty này hơn hơn rất nhiều lần khối lượng vốn hoá trên thị trường chính thức.
Không phải cổ phiếu của tất cả các công ty cổ phần đều được mua bán, trao đổi thường xuyên mà chỉ có một ít trong số đó được giao dịch. Có những loại cổ phiếu gần như không bao giờ được giao dịch, nhưng có những loại cổ phiếu tuy chưa được niêm yết trên thị trường chính thức trêns àn, nhưng chúng được giao dịch rất sôi động như cổ phiếu của các ngân hàng cổ thương mại cổ phần Á Châu, Sài Gòn Thương Tín, Bánh kẹo Kinh đô, Vinamilk. Đây chính là những cổ phiếu mà các nhà đầu tư có tổ chức, nhất là các quỹ đầu tư rất quan tâm.
Tại thời điểm này, thị trường phi tập trung ở Việt Nam tồn tại là một thực thể khách quan. Tuy nhiên hoạt động của thị trường này còn rời rạc, tổ chức của thị trường này chưa được chặt chẽ, chưa có người tạo lập và dẫn dắt thị trường.Đồng thời chưa có tổ chức nào đứng ra quản lý và đưa vào khuôn khổ nhằm phát huy được tiềm năng và giảm thiểu các nguy cơ tiềm ẩn đến từ thị trường OTC.
2. Dễ lũng đoạn thị trường
Với đặc điểm giá của chứng khoán được quyết định bởi các nhà tạo lập thị trường, thế nên sẽ không khó khi có một nhà định giá âm thầm liên hệ cùng người mua thoả thuận mức giá trần của cổ phiếu. Và ngay lập tức giá tham chiếu của cổ phiếu đó sẽ tăng lên trong ngày hôm sau. Chính vì thế, các nhà đầu tư rất khó có thể biết được giá trị thực của cổ phiếu. Giá cổ phiếu sau khi bị tác động không hoàn toàn phản ánh đúng ý của nhà đầu tư trên thị trường. Chính giá tham chiếu cũng không đủ khách quan để làm Thị trường OTC tại Việt Nam cơ sở đánh giá thị trường. Và tất nhiên là điều này gây bất lợi không nhỏ cho nền kinh tế.
3. Mất thời gian của nhà đầu tư
Một lý do nữa khiến nhà đầu tư và công ty chứng khoán không hào hứng với thị trường OTC bởi họ quá mất thời gian trong việc đàm phán lệnh và nhận lệnh khi giao dịch. Nếu như trên thị trường sơ cấp, giao dịch báo giá gần như khớp lệnh liên tục và người mua bán có thể nhận các thông số là quyết ngay việc mua bán cổ phiếu thì với cách thức thoả thuận, người muốn mua phải tự tìm ra ai muốn bán. Khi các nhà đầu tư muốn bán chứng khoán, họ phải nhờ công ty chứng khoán viết lệnh lên sàn, sau đó phải chờ môi giới tìm đối tác.
Môi giới phải hỏi ra công ty chứng khoán nào có nhà đầu tư đang muốn mua (hoặc đợi người đến hỏi mua) rồi sau đó cũng phải đàm phán với người bán giá người mua muốn. Người mua sẽ đồng ý với giá thoả thuận không. Sự việc cứ diễn ra như thế cho đến lúc nào hai bên cùng thoả mãn với giá mua bán. So với sự biến động của thị trường vốn, thời gian đàm phán để hoàn tất một giao dịch thoả thuận có thể khiến giá cả trên thị trường đó thay đổi.
Kết lại thị trường OTC là gì?
Thị trường OTC là thị trường được tổ chức không dựa vào một mặt bằng giao dịch cố định như thị trường sàn giao dịch mà dựa vào một hệ thống vận hành theo cơ chế chào giá cạnh tranh và thương lượng thông qua sự trợ giúp của các phương tiện thông tin.
